Strona główna Blog O projekcie Kontakt
🌱 Wesprzyj nas

Tag: jak zwierzęta przygotowują się do zimy

  • Kto zapada w zimowy sen?

    Kto zapada w zimowy sen?

    Gdzie znikają zwierzęta w listopadzie? Tak las przygotowuje się do zimy
    Fauna
    Zwierzęta · Listopad · Zima w lesie

    Gdzie znikają zwierzęta w listopadzie? Tak las przygotowuje się do zimy

    Fundacja Sadzimy Lasy · listopad 2026

    W listopadzie las nagle cichnie. Nie słychać tylu owadów, rzadziej widzimy drobne ssaki, a część zwierząt jakby całkowicie zniknęła. One jednak nie wyjechały z lasu. Jedne zaczynają hibernować, inne korzystają ze spiżarni przygotowanych jesienią, a jelenie, sarny, dziki czy lisy pozostają aktywne przez całą zimę. Każdy gatunek ma własny sposób na kilka najtrudniejszych miesięcy.

    1–2°C
    do tak niskiej wartości może spaść temperatura ciała hibernujących jeży i nietoperzy
    LISTOPAD
    w tym okresie wiele jeży rozpoczyna zimowe odrętwienie
    0 HIBERNACJI
    wiewiórka pozostaje aktywna i korzysta z jesiennych zapasów
    GRUBSZE FUTRO
    to jedna ze strategii saren, jeleni, dzików i innych aktywnych zimą ssaków

    Czy wszystkie zwierzęta śpią zimą?

    Nie. Określenie „sen zimowy” obejmuje kilka różnych strategii. Hibernacja oznacza bardzo silne spowolnienie metabolizmu, pracy serca i oddechu oraz znaczne obniżenie temperatury ciała.

    Lasy Państwowe zaliczają do zwierząt hibernujących m.in. jeże, nietoperze, popielice oraz część innych drobnych ssaków. Zwierzę podczas hibernacji zużywa zgromadzony wcześniej tłuszcz, dlatego każde niepotrzebne wybudzenie kosztuje je bardzo dużo energii.

    Zimą najlepszą pomocą dla śpiącego zwierzęcia jest często po prostu spokój.

    Gdzie śpi jeż?

    Jeże szukają miejsc osłoniętych od mrozu i wiatru: stert liści, gałęzi, gęstych zarośli czy innych naturalnych kryjówek. RDOŚ w Warszawie wskazuje, że jeże zwykle zaczynają zapadać w odrętwienie od listopada, choć dokładny moment zależy od pogody.

    Dlatego późnojesienne grabienie wszystkich liści może im zaszkodzić. W ogrodzie warto pozostawić fragment mniej uporządkowany: kupkę suchych liści i gałęzi pod krzewem może wykorzystać zimujący jeż.

    Ważne · nie budzimy hibernujących zwierząt

    Wybudzenie jeża lub nietoperza oznacza gwałtowne zużycie zapasów energii. Jeśli zwierzę zimuje w bezpiecznym miejscu i nie jest ranne, najlepiej go nie dotykać ani nie przenosić do ciepłego pomieszczenia.

    A gdzie zimują nietoperze?

    Jesienią nietoperze szukają kryjówek o stabilnej temperaturze i dużej wilgotności. Mogą to być jaskinie, sztolnie, piwnice, tunele, studnie oraz inne miejsca, które zimą nie przemarzają.

    W czasie hibernacji nietoperze korzystają przede wszystkim z zapasów tłuszczu zgromadzonych jesienią. Dlatego zakłócanie zimowisk jest dla nich szczególnie niebezpieczne.

    Czy wiewiórka śpi całą zimę?

    Nie. To jeden z częstszych mitów. Wiewiórka nie przechodzi typowej hibernacji.

    Jesienią tworzy wiele spiżarni z orzechami, żołędziami i nasionami drzew. Zimą korzysta z tych zapasów, choć podczas największych mrozów może ograniczyć aktywność i dłużej pozostawać w gnieździe.

    A sarny, jelenie i dziki?

    Te zwierzęta pozostają aktywne. Zamiast zasypiać, przygotowują się do zimy poprzez zmianę sierści na dłuższą i gęstszą.

    Sarny i jelenie zimą częściej tworzą większe grupy: sarny — rudle, a jelenie — chmary. Ułatwia to wyszukiwanie pokarmu i zwiększa bezpieczeństwo. Gdy pod śniegiem trudniej znaleźć rośliny, zwierzęta zmieniają dietę i częściej korzystają z pędów czy kory.

    Czy powinniśmy dokarmiać dzikie zwierzęta?

    Nie samodzielnie. Lasy Państwowe podkreślają, że dokarmianie zwierząt leśnych powinno odbywać się w porozumieniu z leśniczym lub kołem łowieckim.

    Niewłaściwe pożywienie może powodować problemy zdrowotne, a przyzwyczajanie zwierząt do człowieka może prowadzić do kolejnych zagrożeń.

    Listopadowy las wcale nie jest pusty

    Po prostu zmienia rytm.

    Jeż śpi pod liśćmi. Nietoperz szuka spokojnego zimowiska. Wiewiórka sprawdza swoje spiżarnie. Sarna zmienia letnie futro na zimowe. Owady często przeczekują chłód jako jaja, larwy lub poczwarki.

    Im mniej zimą przeszkadzamy mieszkańcom lasu, tym większą mają szansę dotrwać do wiosny.

    Las potrzebuje również spokojnej zimy

    Drzewa, stare pnie, ściółka i gęste zarośla są schronieniem dla tysięcy zwierząt. Pomóż nam tworzyć różnorodne lasy pełne życia.

    Wesprzyj sadzenie lasu

    Źródła

    • Lasy Państwowe — „Jak zwierzęta radzą sobie w czasie zimy”
    • Lasy Państwowe — „Jak zwierzęta radzą sobie zimą”
    • Lasy Państwowe — „Dzień wiewiórki”
    • Lasy Państwowe — „O nietoperzach”
    • RDOŚ w Warszawie — „Dbajmy o jeże!”
    • RDOŚ w Katowicach — „Pomoc nietoperzom”
    Fundacja Sadzimy Lasy · sadzimylasy.org