P\u0142azy i gady dolno\u015bl\u0105skich las\u00f3w \u2014 kto \u017cyje w cieniu<\/title>\n <meta name=\"description\" content=\"P\u0142azy i gady Dolnego \u015al\u0105ska \u2014 od salamandry w Sudetach po \u017cmij\u0119 na polanie. Liczby, gatunki i jak im pomagamy w lasach.\" \/>\n \n <link rel=\"preconnect\" href=\"https:\/\/fonts.googleapis.com\" \/>\n <link rel=\"preconnect\" href=\"https:\/\/fonts.gstatic.com\" crossorigin \/>\n <link href=\"https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Playfair+Display:ital,wght@0,400;0,700;1,400&family=Lato:wght@300;400;700&display=swap\" rel=\"stylesheet\" \/>\n <style>\n *, *::before, *::after { box-sizing: border-box; margin: 0; padding: 0; }\n :root {\n --green-dark: #2a4a2e; --green-mid: #3d6e45; --green-light: #5a9463;\n --green-pale: #e8f2e9; --green-accent: #7ab648; --earth: #8b6340;\n --cream: #faf8f3; --warm-white: #fffef9; --text-dark: #1e2d1f;\n --text-mid: #3a4d3c; --text-light: #6b7c6d; --border: #d4e4d6;\n --font-serif: 'Playfair Display', Georgia, serif;\n --font-sans: 'Lato', 'Helvetica Neue', sans-serif;\n }\n html { font-size: 18px; scroll-behavior: smooth; }\n body { font-family: var(--font-sans); color: var(--text-dark); background: var(--cream); line-height: 1.8; }\n .topbar { background: var(--green-dark); padding: 0.6rem 2rem; display: flex; align-items: center; gap: 0.8rem; }\n .topbar-logo { font-family: var(--font-serif); font-size: 1.05rem; color: #fff; letter-spacing: 0.04em; }\n .topbar-logo span { color: var(--green-accent); }\n .topbar-tag { font-size: 0.7rem; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.12em; color: var(--green-accent); border: 1px solid var(--green-accent); padding: 0.2rem 0.55rem; border-radius: 2px; margin-left: auto; }\n .hero { background: linear-gradient(160deg, var(--green-dark) 0%, var(--green-mid) 60%, var(--green-light) 100%); padding: 5rem 2rem 4rem; text-align: center; }\n .hero-category { display: inline-block; font-size: 0.72rem; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.18em; color: var(--green-accent); margin-bottom: 1.2rem; }\n .hero h1 { font-family: var(--font-serif); font-size: clamp(1.9rem, 5vw, 3rem); font-weight: 700; color: #fff; line-height: 1.25; max-width: 780px; margin: 0 auto 1.4rem; }\n .hero-meta { font-size: 0.82rem; color: rgba(255,255,255,0.65); }\n .hero-meta strong { color: rgba(255,255,255,0.9); }\n .article-wrap { max-width: 780px; margin: 0 auto; padding: 3.5rem 2rem 5rem; }\n .lead { font-size: 1.08rem; color: var(--text-mid); border-left: 4px solid var(--green-accent); padding-left: 1.4rem; margin-bottom: 2.8rem; line-height: 1.85; }\n p { margin-bottom: 1.35rem; color: var(--text-mid); }\n em { font-style: italic; color: var(--earth); }\n strong { color: var(--green-dark); }\n h2 { font-family: var(--font-serif); font-size: 1.55rem; font-weight: 700; color: var(--green-dark); margin: 3rem 0 1rem; padding-bottom: 0.5rem; border-bottom: 2px solid var(--border); line-height: 1.3; }\n h2::before { content: '\ud83c\udf3f '; font-size: 1.1rem; }\n blockquote { background: var(--green-pale); border-left: 5px solid var(--green-light); border-radius: 0 8px 8px 0; padding: 1.3rem 1.6rem; margin: 2rem 0; font-family: var(--font-serif); font-style: italic; font-size: 1.12rem; color: var(--green-dark); line-height: 1.65; }\n blockquote cite { display: block; margin-top: 0.6rem; font-family: var(--font-sans); font-style: normal; font-size: 0.78rem; font-weight: 700; color: var(--green-light); text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.1em; }\n .fact-box { display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(160px, 1fr)); gap: 1rem; margin: 2.2rem 0; }\n .fact-card { background: var(--warm-white); border: 1px solid var(--border); border-top: 4px solid var(--green-accent); border-radius: 6px; padding: 1.1rem 1rem; text-align: center; }\n .fact-card .number { font-family: var(--font-serif); font-size: 2rem; font-weight: 700; color: var(--green-dark); line-height: 1; }\n .fact-card .label { font-size: 0.73rem; color: var(--text-light); text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.08em; margin-top: 0.3rem; line-height: 1.4; }\n .species-grid { display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 1rem; margin: 2rem 0; }\n .species-col { border-radius: 8px; padding: 1.2rem 1.4rem; }\n .species-col.losing { background: #fdf3f0; border: 1px solid #e8c4b8; }\n .species-col.winning { background: var(--green-pale); border: 1px solid #b8d8bb; }\n .species-col h3 { font-size: 0.72rem; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.14em; margin-bottom: 0.9rem; }\n .species-col.losing h3 { color: #c0392b; }\n .species-col.winning h3 { color: var(--green-mid); }\n .species-col ul { list-style: none; padding: 0; }\n .species-col ul li { font-size: 0.9rem; color: var(--text-mid); padding: 0.35rem 0; border-bottom: 1px solid rgba(0,0,0,0.06); line-height: 1.4; }\n .species-col ul li:last-child { border-bottom: none; }\n .species-col ul li .sci { font-style: italic; font-size: 0.78rem; color: var(--text-light); display: block; }\n .info-box { background: var(--warm-white); border: 1px solid var(--border); border-radius: 8px; padding: 1.3rem 1.6rem; margin: 2rem 0; }\n .info-box .info-label { font-size: 0.7rem; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.14em; color: var(--green-mid); margin-bottom: 0.5rem; }\n .info-box p { margin-bottom: 0; font-size: 0.95rem; }\n .cta-box { background: linear-gradient(135deg, var(--green-dark) 0%, var(--green-mid) 100%); border-radius: 12px; padding: 2.2rem 2.4rem; margin-top: 3.5rem; text-align: center; }\n .cta-box h3 { font-family: var(--font-serif); font-size: 1.45rem; color: #fff; margin-bottom: 0.8rem; }\n .cta-box p { color: rgba(255,255,255,0.8); font-size: 0.92rem; max-width: 520px; margin: 0 auto 1.4rem; }\n .cta-btn { display: inline-block; background: var(--green-accent); color: #fff; font-weight: 700; font-size: 0.88rem; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.1em; padding: 0.85rem 2rem; border-radius: 4px; text-decoration: none; transition: background 0.2s; }\n .cta-btn:hover { background: #68a03a; }\n .sources { margin-top: 3rem; padding-top: 1.5rem; border-top: 1px solid var(--border); }\n .sources h4 { font-size: 0.72rem; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.12em; color: var(--text-light); margin-bottom: 0.7rem; }\n .sources ul { list-style: none; padding: 0; }\n .sources ul li { font-size: 0.78rem; color: var(--text-light); padding: 0.2rem 0; }\n .sources ul li a { color: var(--green-light); text-decoration: none; }\n .sources ul li a:hover { text-decoration: underline; }\n footer { background: var(--green-dark); color: rgba(255,255,255,0.5); text-align: center; font-size: 0.75rem; padding: 1.5rem; letter-spacing: 0.05em; }\n @media (max-width: 580px) { .species-grid { grid-template-columns: 1fr; } .fact-box { grid-template-columns: 1fr 1fr; } .hero { padding: 3rem 1.5rem 2.5rem; } .article-wrap { padding: 2rem 1.2rem 3rem; } }\n <\/style>\n<\/head>\n<body>\n <div class=\"topbar\">\n <span class=\"topbar-logo\">sadzimy<span>lasy<\/span>.org<\/span>\n <span class=\"topbar-tag\">Fauna lasu<\/span>\n <\/div>\n\n <div class=\"hero\">\n <span class=\"hero-category\">Fauna<\/span>\n <h1>P\u0142azy i gady dolno\u015bl\u0105skich las\u00f3w \u2014 kto \u017cyje w cieniu<\/h1>\n <div class=\"hero-meta\">30 czerwca 2026 <\/strong><\/div>\n <\/div>\n\n <article class=\"article-wrap\">\n\n <p class=\"lead\">Po ciep\u0142ym czerwcowym deszczu, gdy ziemia paruje, le\u015bna \u015bci\u00f3\u0142ka nagle o\u017cywa. Spod butwiej\u0105cych li\u015bci wychodzi czarno-\u017c\u00f3\u0142ta salamandra, w rowie odzywa si\u0119 kumak, a na nas\u0142onecznionej polanie wygrzewa si\u0119 \u017cmija. To moment, w kt\u00f3rym naj\u0142atwiej spotka\u0107 najbardziej skryte zwierz\u0119ta polskiego lasu \u2014 p\u0142azy i gady, kt\u00f3re przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 roku pozostaj\u0105 niewidzialne. Czerwiec to ich szczyt aktywno\u015bci, wi\u0119c warto wiedzie\u0107, kogo w\u0142a\u015bciwie mijamy na le\u015bnej \u015bcie\u017cce.<\/p>\n\n <div class=\"fact-box\">\n <div class=\"fact-card\"><div class=\"number\">19<\/div><div class=\"label\">gatunk\u00f3w p\u0142az\u00f3w w Polsce<\/div><\/div>\n <div class=\"fact-card\"><div class=\"number\">9<\/div><div class=\"label\">gatunk\u00f3w gad\u00f3w w Polsce<\/div><\/div>\n <div class=\"fact-card\"><div class=\"number\">10 500+<\/div><div class=\"label\">p\u0142az\u00f3w uratowanych w Dolinie Baryczy do 2023<\/div><\/div>\n <div class=\"fact-card\"><div class=\"number\">1087 m<\/div><div class=\"label\">najwy\u017csze stanowisko salamandry w Sudetach<\/div><\/div>\n <\/div>\n\n <h2>Ma\u0142a grupa, ogromna rola<\/h2>\n <p>Herpetofauna, czyli p\u0142azy i gady danego terenu, to w Polsce zaledwie <strong>28 gatunk\u00f3w<\/strong> \u2014 19 p\u0142az\u00f3w i 9 gad\u00f3w. Dla por\u00f3wnania ptak\u00f3w l\u0119gowych mamy ponad dwustu. A jednak ta nieliczna gromada trzyma las w r\u00f3wnowadze. P\u0142azy zjadaj\u0105 komary, \u015blimaki i larwy owad\u00f3w, same b\u0119d\u0105c pokarmem dla bocian\u00f3w, czapli i \u0142asic. Gady reguluj\u0105 populacje gryzoni i bezkr\u0119gowc\u00f3w.<\/p>\n <p>Najwa\u017cniejsze jest jedno: w Polsce <strong>wszystkie<\/strong> p\u0142azy i gady obj\u0119te s\u0105 ochron\u0105 gatunkow\u0105. Nie ma tu wyj\u0105tk\u00f3w. Dotyczy to zar\u00f3wno pospolitej ropuchy szarej (<em>Bufo bufo<\/em>), jak i rzadkiej traszki grzebieniastej (<em>Triturus cristatus<\/em>), kt\u00f3ra w Polskiej Czerwonej Ksi\u0119dze Zwierz\u0105t ma status NT \u2014 gatunku bliskiego zagro\u017cenia. Ka\u017cde z tych zwierz\u0105t jest \u015bwiadkiem zdrowia lasu, bo reaguje na zmiany szybciej ni\u017c wi\u0119ksze ssaki.<\/p>\n <p>Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce to wyj\u0105tkowo stara grupa. P\u0142azy jako pierwsze kr\u0119gowce wysz\u0142y z wody na l\u0105d setki milion\u00f3w lat temu, a \u017caby i salamandry, kt\u00f3re dzi\u015b spotykamy w polskim lesie, s\u0105 niemal niezmienione od czas\u00f3w dinozaur\u00f3w. Ich obecno\u015b\u0107 w naszych lasach to \u017cywy \u0142\u0105cznik z najdawniejsz\u0105 histori\u0105 \u017cycia \u2014 i w\u0142a\u015bnie dlatego ich zanikanie tak bardzo niepokoi przyrodnik\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n\n <div class=\"info-box\">\n <div class=\"info-label\">Jak rozpozna\u0107 \u2014 bez dotykania<\/div>\n <p>P\u0142aza poznasz po wilgotnej, g\u0142adkiej sk\u00f3rze (\u017caby) lub brodawkowatej (ropuchy); gad ma such\u0105, pokryt\u0105 \u0142uskami sk\u00f3r\u0119. \u017bmij\u0119 od niegro\u017anego zaskro\u0144ca odr\u00f3\u017cnisz po \u017arenicy: \u017cmija ma pionow\u0105, koci\u0105, a zaskroniec okr\u0105g\u0142\u0105 \u2014 oraz po dw\u00f3ch \u017c\u00f3\u0142tych plamach za g\u0142ow\u0105 zaskro\u0144ca. \u017badnego p\u0142aza ani gada nie wolno chwyta\u0107 ani przenosi\u0107 poza akcjami prowadzonymi pod nadzorem.<\/p>\n <\/div>\n\n <h2>Sk\u00f3ra, kt\u00f3ra oddycha \u2014 i dlatego cierpi<\/h2>\n <p>P\u0142azy maj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 cech\u0119: oddychaj\u0105 nie tylko p\u0142ucami, ale i ca\u0142\u0105 sk\u00f3r\u0105. To genialne rozwi\u0105zanie ma jednak s\u0142aby punkt \u2014 przez t\u0119 sam\u0105 sk\u00f3r\u0119 do organizmu wnikaj\u0105 zanieczyszczenia, pestycydy i patogeny. Dlatego p\u0142azy s\u0105 pierwszym ogniwem, kt\u00f3re znika, gdy ekosystem si\u0119 psuje.<\/p>\n <p>Ich \u017cycie to te\u017c nieustanna w\u0119dr\u00f3wka. Wczesn\u0105 wiosn\u0105 doros\u0142e osobniki ruszaj\u0105 z miejsc zimowania do zbiornik\u00f3w rozrodczych \u2014 i w\u0142a\u015bnie wtedy gin\u0105 masowo pod ko\u0142ami samochod\u00f3w. Tam, gdzie szlak migracji przecina drog\u0119, w jedn\u0105 noc potrafi\u0105 zgin\u0105\u0107 setki \u017cab. To dlatego co roku w marcu i kwietniu pojawiaj\u0105 si\u0119 przy szosach \u017c\u00f3\u0142te siatki i ostrzegawcze znaki, a wzd\u0142u\u017c nich \u2014 wolontariusze z latarkami i wiadrami.<\/p>\n <p>Co ciekawe, metody ochrony te\u017c ewoluuj\u0105. W Dolinie Baryczy w ostatnich latach zrezygnowano z klasycznych wkopanych wiader-pu\u0142apek na rzecz codziennego r\u0119cznego zbierania p\u0142az\u00f3w wzd\u0142u\u017c siatek. Pow\u00f3d jest prozaiczny, lecz wa\u017cny: st\u0142oczone w jednym wiadrze zwierz\u0119ta \u0142atwiej zara\u017caj\u0105 si\u0119 chorobami sk\u00f3ry, a te \u2014 obok ruchu drogowego i osuszania mokrade\u0142 \u2014 s\u0105 dzi\u015b jednym z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w ograniczaj\u0105cych populacje p\u0142az\u00f3w w Europie.<\/p>\n\n <blockquote>\n Zaanga\u017cowanie wolontariuszy do 2023 roku pozwoli\u0142o uratowa\u0107 od \u015bmierci na drogach ponad 10 500 osobnik\u00f3w nale\u017c\u0105cych do 10 gatunk\u00f3w \u2014 najliczniej kumaka nizinnego i ropuchy szarej.\n <cite>Dolno\u015bl\u0105ski Zesp\u00f3\u0142 Park\u00f3w Krajobrazowych, \u201eAkcja \u017baba\"<\/cite>\n <\/blockquote>\n\n <h2>Dolny \u015al\u0105sk \u2014 od Doliny Baryczy po szczyty Sudet\u00f3w<\/h2>\n <p>Nasz region jest dla herpetofauny wyj\u0105tkowo go\u015bcinny, bo \u0142\u0105czy dwa zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne \u015bwiaty. Na nizinach <strong>Dolina Baryczy<\/strong> z jej rozlewiskami i stawami to jedna z najwa\u017cniejszych w Polsce ostoi p\u0142az\u00f3w. To tu od 2006 roku Dolno\u015bl\u0105ski Zesp\u00f3\u0142 Park\u00f3w Krajobrazowych prowadzi \u201eAkcj\u0119 \u017baba\", w kt\u00f3r\u0105 anga\u017cuje si\u0119 ponad stu wolontariuszy z pi\u0119ciu okolicznych szk\u00f3\u0142, codziennie od pierwszych dni marca monitoruj\u0105cych ogrodzenia przy drogach.<\/p>\n <p>Zupe\u0142nie inny krajobraz tworz\u0105 <strong>Sudety<\/strong>. Salamandra plamista (<em>Salamandra salamandra<\/em>) \u2014 czarno-\u017c\u00f3\u0142ty symbol g\u00f3rskiego lasu \u2014 wyst\u0119puje tu od 250 a\u017c do 1087 metr\u00f3w nad poziomem morza, w wilgotnych buczynach Karkonoszy, G\u00f3r Sto\u0142owych, Rudaw Janowickich i Masywu \u015anie\u017cnika. Na nas\u0142onecznionych polanach i le\u015bnych rowach spotkamy \u017cmij\u0119 zygzakowat\u0105 (<em>Vipera berus<\/em>), jedynego jadowitego w\u0119\u017ca Polski, kt\u00f3rego populacje w Sudetach nale\u017c\u0105 do najliczniejszych w kraju. Towarzysz\u0105 im niegro\u017any zaskroniec zwyczajny (<em>Natrix natrix<\/em>), beznoga jaszczurka padalec (<em>Anguis fragilis<\/em>) i zwinka (<em>Lacerta agilis<\/em>).<\/p>\n\n <h2>Co mo\u017cemy zrobi\u0107<\/h2>\n <p>P\u0142azom i gadom najbardziej pomagamy, dbaj\u0105c o wod\u0119 i struktur\u0119 lasu. Ma\u0142e, niepozorne oczko wodne, ka\u0142u\u017ca czy zalany r\u00f3w to dla nich miejsce rozrodu \u2014 dlatego warto chroni\u0107 je przed zasypywaniem i osuszaniem. W ogrodzie s\u0105siaduj\u0105cym z lasem zostawmy kupk\u0119 kamieni, stos ga\u0142\u0119zi albo pryzm\u0119 li\u015bci: to gotowe schronienie i zimowisko.<\/p>\n <p>Wiosn\u0105, w nocy migracji, wystarczy zwolni\u0107 na le\u015bnych drogach albo do\u0142\u0105czy\u0107 do lokalnej akcji przenoszenia p\u0142az\u00f3w. Mo\u017cemy te\u017c ograniczy\u0107 opryski w przydomowych ogrodach \u2014 bo to, co sp\u0142ynie do najbli\u017cszego rowu, trafi prosto na przepuszczaln\u0105 sk\u00f3r\u0119 \u017caby. A sadz\u0105c las wielogatunkowy z wilgotnymi zag\u0142\u0119bieniami i naturaln\u0105 \u015bci\u00f3\u0142k\u0105, tworzymy dok\u0142adnie ten mozaikowy krajobraz, kt\u00f3rego herpetofauna potrzebuje, by przetrwa\u0107. Li\u015bciaste buczyny, jakich szuka salamandra, regeneruj\u0105 si\u0119 znacznie wolniej ni\u017c monokultury \u2014 dlatego ka\u017cde takie nasadzenie to inwestycja na pokolenia.<\/p>\n\n <p>P\u0142azy i gady to ciche barometry kondycji lasu \u2014 pierwsze znikaj\u0105, gdy co\u015b idzie nie tak, i pierwsze wracaj\u0105, gdy przyroda dostaje szans\u0119. Dbaj\u0105c o ich ma\u0142e wodne \u015bwiaty i o spok\u00f3j le\u015bnych polan, dbamy o zdrowie ca\u0142ego ekosystemu, w kt\u00f3rym one s\u0105 tylko najwra\u017cliwszym ogniwem.<\/p>\n\n <div class=\"cta-box\">\n <h3>Posad\u017a las, w kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 \u017cy\u0107<\/h3>\n <p>Wilgotny, wielogatunkowy las z naturalnymi zbiornikami to dom dla salamander, traszek i \u017cmij. Pom\u00f3\u017c nam sadzi\u0107 takie lasy na Dolnym \u015al\u0105sku.<\/p>\n <a class=\"cta-btn\" href=\"https:\/\/sadzimylasy.org\">Wesprzyj sadzenie lasu<\/a>\n <\/div>\n\n <div class=\"sources\">\n <h4>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/h4>\n <ul>\n <li><a href=\"https:\/\/www.iop.krakow.pl\/plazygady\/gatunki\">Atlas P\u0142az\u00f3w i Gad\u00f3w Polski \u2014 Instytut Ochrony Przyrody PAN<\/a><\/li>\n <li><a href=\"https:\/\/zpkww.pl\/edukacja\/projekty-edukacyjne\/akcja-zaba\/\">\u201eAkcja \u017baba\" \u2014 Dolno\u015bl\u0105ski Zesp\u00f3\u0142 Park\u00f3w Krajobrazowych<\/a><\/li>\n <li><a href=\"https:\/\/przyrodniczo.pl\/fauna\/salamandra-plamista\/\">Salamandra plamista \u2014 Przyroda Dolnego \u015al\u0105ska<\/a><\/li>\n <li><a href=\"https:\/\/encyklopedialesna.com\/haslo\/plazy-i-gady-w-polskiej-czerwonej-ksiedze-zwierzat\/\">P\u0142azy i gady w Polskiej Czerwonej Ksi\u0119dze Zwierz\u0105t \u2014 Encyklopedia Le\u015bna<\/a><\/li>\n <\/ul>\n <\/div>\n\n <\/article>\n\n <footer>\n Fundacja Sadzimy Lasy \u00b7 sadzimylasy.org \n <\/footer>\n\n<\/body>\n<\/html>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u0142azy i gady dolno\u015bl\u0105skich las\u00f3w \u2014 kto \u017cyje w cieniu sadzimylasy.org Fauna lasu Fauna P\u0142azy i gady dolno\u015bl\u0105skich las\u00f3w \u2014 kto \u017cyje w cieniu 30 czerwca 2026 Po ciep\u0142ym czerwcowym deszczu, gdy ziemia paruje, le\u015bna \u015bci\u00f3\u0142ka nagle o\u017cywa. Spod butwiej\u0105cych li\u015bci wychodzi czarno-\u017c\u00f3\u0142ta salamandra, w rowie odzywa si\u0119 kumak, a na nas\u0142onecznionej polanie wygrzewa si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":514,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[209,210,211,206,208,207],"class_list":["post-513","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","tag-fauna-lasu","tag-herpetofauna","tag-herpetofauna-polski","tag-plazy-i-gady","tag-plazy-i-gady-dolnoslaskich-lasow","tag-plazy-i-gady-w-polsce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/513","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=513"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/513\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":524,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/513\/revisions\/524"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=513"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=513"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=513"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\n\n\n \n \n P\u0142azy i gady dolno\u015bl\u0105skich las\u00f3w \u2014 kto \u017cyje w cieniu<\/title>\n <meta name=\"description\" content=\"P\u0142azy i gady Dolnego \u015al\u0105ska \u2014 od salamandry w Sudetach po \u017cmij\u0119 na polanie. Liczby, gatunki i jak im pomagamy w lasach.\" \/>\n \n <link rel=\"preconnect\" href=\"https:\/\/fonts.googleapis.com\" \/>\n <link rel=\"preconnect\" href=\"https:\/\/fonts.gstatic.com\" crossorigin \/>\n <link href=\"https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Playfair+Display:ital,wght@0,400;0,700;1,400&family=Lato:wght@300;400;700&display=swap\" rel=\"stylesheet\" \/>\n <style>\n *, *::before, *::after { box-sizing: border-box; margin: 0; padding: 0; }\n :root {\n --green-dark: #2a4a2e; --green-mid: #3d6e45; --green-light: #5a9463;\n --green-pale: #e8f2e9; --green-accent: #7ab648; --earth: #8b6340;\n --cream: #faf8f3; --warm-white: #fffef9; --text-dark: #1e2d1f;\n --text-mid: #3a4d3c; --text-light: #6b7c6d; --border: #d4e4d6;\n --font-serif: 'Playfair Display', Georgia, serif;\n --font-sans: 'Lato', 'Helvetica Neue', sans-serif;\n }\n html { font-size: 18px; scroll-behavior: smooth; }\n body { font-family: var(--font-sans); color: var(--text-dark); background: var(--cream); line-height: 1.8; }\n .topbar { background: var(--green-dark); padding: 0.6rem 2rem; display: flex; align-items: center; gap: 0.8rem; }\n .topbar-logo { font-family: var(--font-serif); font-size: 1.05rem; color: #fff; letter-spacing: 0.04em; }\n .topbar-logo span { color: var(--green-accent); }\n .topbar-tag { font-size: 0.7rem; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.12em; color: var(--green-accent); border: 1px solid var(--green-accent); padding: 0.2rem 0.55rem; border-radius: 2px; margin-left: auto; }\n .hero { background: linear-gradient(160deg, var(--green-dark) 0%, var(--green-mid) 60%, var(--green-light) 100%); padding: 5rem 2rem 4rem; text-align: center; }\n .hero-category { display: inline-block; font-size: 0.72rem; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.18em; color: var(--green-accent); margin-bottom: 1.2rem; }\n .hero h1 { font-family: var(--font-serif); font-size: clamp(1.9rem, 5vw, 3rem); font-weight: 700; color: #fff; line-height: 1.25; max-width: 780px; margin: 0 auto 1.4rem; }\n .hero-meta { font-size: 0.82rem; color: rgba(255,255,255,0.65); }\n .hero-meta strong { color: rgba(255,255,255,0.9); }\n .article-wrap { max-width: 780px; margin: 0 auto; padding: 3.5rem 2rem 5rem; }\n .lead { font-size: 1.08rem; color: var(--text-mid); border-left: 4px solid var(--green-accent); padding-left: 1.4rem; margin-bottom: 2.8rem; line-height: 1.85; }\n p { margin-bottom: 1.35rem; color: var(--text-mid); }\n em { font-style: italic; color: var(--earth); }\n strong { color: var(--green-dark); }\n h2 { font-family: var(--font-serif); font-size: 1.55rem; font-weight: 700; color: var(--green-dark); margin: 3rem 0 1rem; padding-bottom: 0.5rem; border-bottom: 2px solid var(--border); line-height: 1.3; }\n h2::before { content: '\ud83c\udf3f '; font-size: 1.1rem; }\n blockquote { background: var(--green-pale); border-left: 5px solid var(--green-light); border-radius: 0 8px 8px 0; padding: 1.3rem 1.6rem; margin: 2rem 0; font-family: var(--font-serif); font-style: italic; font-size: 1.12rem; color: var(--green-dark); line-height: 1.65; }\n blockquote cite { display: block; margin-top: 0.6rem; font-family: var(--font-sans); font-style: normal; font-size: 0.78rem; font-weight: 700; color: var(--green-light); text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.1em; }\n .fact-box { display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(160px, 1fr)); gap: 1rem; margin: 2.2rem 0; }\n .fact-card { background: var(--warm-white); border: 1px solid var(--border); border-top: 4px solid var(--green-accent); border-radius: 6px; padding: 1.1rem 1rem; text-align: center; }\n .fact-card .number { font-family: var(--font-serif); font-size: 2rem; font-weight: 700; color: var(--green-dark); line-height: 1; }\n .fact-card .label { font-size: 0.73rem; color: var(--text-light); text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.08em; margin-top: 0.3rem; line-height: 1.4; }\n .species-grid { display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 1rem; margin: 2rem 0; }\n .species-col { border-radius: 8px; padding: 1.2rem 1.4rem; }\n .species-col.losing { background: #fdf3f0; border: 1px solid #e8c4b8; }\n .species-col.winning { background: var(--green-pale); border: 1px solid #b8d8bb; }\n .species-col h3 { font-size: 0.72rem; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.14em; margin-bottom: 0.9rem; }\n .species-col.losing h3 { color: #c0392b; }\n .species-col.winning h3 { color: var(--green-mid); }\n .species-col ul { list-style: none; padding: 0; }\n .species-col ul li { font-size: 0.9rem; color: var(--text-mid); padding: 0.35rem 0; border-bottom: 1px solid rgba(0,0,0,0.06); line-height: 1.4; }\n .species-col ul li:last-child { border-bottom: none; }\n .species-col ul li .sci { font-style: italic; font-size: 0.78rem; color: var(--text-light); display: block; }\n .info-box { background: var(--warm-white); border: 1px solid var(--border); border-radius: 8px; padding: 1.3rem 1.6rem; margin: 2rem 0; }\n .info-box .info-label { font-size: 0.7rem; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.14em; color: var(--green-mid); margin-bottom: 0.5rem; }\n .info-box p { margin-bottom: 0; font-size: 0.95rem; }\n .cta-box { background: linear-gradient(135deg, var(--green-dark) 0%, var(--green-mid) 100%); border-radius: 12px; padding: 2.2rem 2.4rem; margin-top: 3.5rem; text-align: center; }\n .cta-box h3 { font-family: var(--font-serif); font-size: 1.45rem; color: #fff; margin-bottom: 0.8rem; }\n .cta-box p { color: rgba(255,255,255,0.8); font-size: 0.92rem; max-width: 520px; margin: 0 auto 1.4rem; }\n .cta-btn { display: inline-block; background: var(--green-accent); color: #fff; font-weight: 700; font-size: 0.88rem; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.1em; padding: 0.85rem 2rem; border-radius: 4px; text-decoration: none; transition: background 0.2s; }\n .cta-btn:hover { background: #68a03a; }\n .sources { margin-top: 3rem; padding-top: 1.5rem; border-top: 1px solid var(--border); }\n .sources h4 { font-size: 0.72rem; font-weight: 700; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.12em; color: var(--text-light); margin-bottom: 0.7rem; }\n .sources ul { list-style: none; padding: 0; }\n .sources ul li { font-size: 0.78rem; color: var(--text-light); padding: 0.2rem 0; }\n .sources ul li a { color: var(--green-light); text-decoration: none; }\n .sources ul li a:hover { text-decoration: underline; }\n footer { background: var(--green-dark); color: rgba(255,255,255,0.5); text-align: center; font-size: 0.75rem; padding: 1.5rem; letter-spacing: 0.05em; }\n @media (max-width: 580px) { .species-grid { grid-template-columns: 1fr; } .fact-box { grid-template-columns: 1fr 1fr; } .hero { padding: 3rem 1.5rem 2.5rem; } .article-wrap { padding: 2rem 1.2rem 3rem; } }\n <\/style>\n<\/head>\n<body>\n <div class=\"topbar\">\n <span class=\"topbar-logo\">sadzimy<span>lasy<\/span>.org<\/span>\n <span class=\"topbar-tag\">Fauna lasu<\/span>\n <\/div>\n\n <div class=\"hero\">\n <span class=\"hero-category\">Fauna<\/span>\n <h1>P\u0142azy i gady dolno\u015bl\u0105skich las\u00f3w \u2014 kto \u017cyje w cieniu<\/h1>\n <div class=\"hero-meta\">30 czerwca 2026 <\/strong><\/div>\n <\/div>\n\n <article class=\"article-wrap\">\n\n <p class=\"lead\">Po ciep\u0142ym czerwcowym deszczu, gdy ziemia paruje, le\u015bna \u015bci\u00f3\u0142ka nagle o\u017cywa. Spod butwiej\u0105cych li\u015bci wychodzi czarno-\u017c\u00f3\u0142ta salamandra, w rowie odzywa si\u0119 kumak, a na nas\u0142onecznionej polanie wygrzewa si\u0119 \u017cmija. To moment, w kt\u00f3rym naj\u0142atwiej spotka\u0107 najbardziej skryte zwierz\u0119ta polskiego lasu \u2014 p\u0142azy i gady, kt\u00f3re przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 roku pozostaj\u0105 niewidzialne. Czerwiec to ich szczyt aktywno\u015bci, wi\u0119c warto wiedzie\u0107, kogo w\u0142a\u015bciwie mijamy na le\u015bnej \u015bcie\u017cce.<\/p>\n\n <div class=\"fact-box\">\n <div class=\"fact-card\"><div class=\"number\">19<\/div><div class=\"label\">gatunk\u00f3w p\u0142az\u00f3w w Polsce<\/div><\/div>\n <div class=\"fact-card\"><div class=\"number\">9<\/div><div class=\"label\">gatunk\u00f3w gad\u00f3w w Polsce<\/div><\/div>\n <div class=\"fact-card\"><div class=\"number\">10 500+<\/div><div class=\"label\">p\u0142az\u00f3w uratowanych w Dolinie Baryczy do 2023<\/div><\/div>\n <div class=\"fact-card\"><div class=\"number\">1087 m<\/div><div class=\"label\">najwy\u017csze stanowisko salamandry w Sudetach<\/div><\/div>\n <\/div>\n\n <h2>Ma\u0142a grupa, ogromna rola<\/h2>\n <p>Herpetofauna, czyli p\u0142azy i gady danego terenu, to w Polsce zaledwie <strong>28 gatunk\u00f3w<\/strong> \u2014 19 p\u0142az\u00f3w i 9 gad\u00f3w. Dla por\u00f3wnania ptak\u00f3w l\u0119gowych mamy ponad dwustu. A jednak ta nieliczna gromada trzyma las w r\u00f3wnowadze. P\u0142azy zjadaj\u0105 komary, \u015blimaki i larwy owad\u00f3w, same b\u0119d\u0105c pokarmem dla bocian\u00f3w, czapli i \u0142asic. Gady reguluj\u0105 populacje gryzoni i bezkr\u0119gowc\u00f3w.<\/p>\n <p>Najwa\u017cniejsze jest jedno: w Polsce <strong>wszystkie<\/strong> p\u0142azy i gady obj\u0119te s\u0105 ochron\u0105 gatunkow\u0105. Nie ma tu wyj\u0105tk\u00f3w. Dotyczy to zar\u00f3wno pospolitej ropuchy szarej (<em>Bufo bufo<\/em>), jak i rzadkiej traszki grzebieniastej (<em>Triturus cristatus<\/em>), kt\u00f3ra w Polskiej Czerwonej Ksi\u0119dze Zwierz\u0105t ma status NT \u2014 gatunku bliskiego zagro\u017cenia. Ka\u017cde z tych zwierz\u0105t jest \u015bwiadkiem zdrowia lasu, bo reaguje na zmiany szybciej ni\u017c wi\u0119ksze ssaki.<\/p>\n <p>Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce to wyj\u0105tkowo stara grupa. P\u0142azy jako pierwsze kr\u0119gowce wysz\u0142y z wody na l\u0105d setki milion\u00f3w lat temu, a \u017caby i salamandry, kt\u00f3re dzi\u015b spotykamy w polskim lesie, s\u0105 niemal niezmienione od czas\u00f3w dinozaur\u00f3w. Ich obecno\u015b\u0107 w naszych lasach to \u017cywy \u0142\u0105cznik z najdawniejsz\u0105 histori\u0105 \u017cycia \u2014 i w\u0142a\u015bnie dlatego ich zanikanie tak bardzo niepokoi przyrodnik\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n\n <div class=\"info-box\">\n <div class=\"info-label\">Jak rozpozna\u0107 \u2014 bez dotykania<\/div>\n <p>P\u0142aza poznasz po wilgotnej, g\u0142adkiej sk\u00f3rze (\u017caby) lub brodawkowatej (ropuchy); gad ma such\u0105, pokryt\u0105 \u0142uskami sk\u00f3r\u0119. \u017bmij\u0119 od niegro\u017anego zaskro\u0144ca odr\u00f3\u017cnisz po \u017arenicy: \u017cmija ma pionow\u0105, koci\u0105, a zaskroniec okr\u0105g\u0142\u0105 \u2014 oraz po dw\u00f3ch \u017c\u00f3\u0142tych plamach za g\u0142ow\u0105 zaskro\u0144ca. \u017badnego p\u0142aza ani gada nie wolno chwyta\u0107 ani przenosi\u0107 poza akcjami prowadzonymi pod nadzorem.<\/p>\n <\/div>\n\n <h2>Sk\u00f3ra, kt\u00f3ra oddycha \u2014 i dlatego cierpi<\/h2>\n <p>P\u0142azy maj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 cech\u0119: oddychaj\u0105 nie tylko p\u0142ucami, ale i ca\u0142\u0105 sk\u00f3r\u0105. To genialne rozwi\u0105zanie ma jednak s\u0142aby punkt \u2014 przez t\u0119 sam\u0105 sk\u00f3r\u0119 do organizmu wnikaj\u0105 zanieczyszczenia, pestycydy i patogeny. Dlatego p\u0142azy s\u0105 pierwszym ogniwem, kt\u00f3re znika, gdy ekosystem si\u0119 psuje.<\/p>\n <p>Ich \u017cycie to te\u017c nieustanna w\u0119dr\u00f3wka. Wczesn\u0105 wiosn\u0105 doros\u0142e osobniki ruszaj\u0105 z miejsc zimowania do zbiornik\u00f3w rozrodczych \u2014 i w\u0142a\u015bnie wtedy gin\u0105 masowo pod ko\u0142ami samochod\u00f3w. Tam, gdzie szlak migracji przecina drog\u0119, w jedn\u0105 noc potrafi\u0105 zgin\u0105\u0107 setki \u017cab. To dlatego co roku w marcu i kwietniu pojawiaj\u0105 si\u0119 przy szosach \u017c\u00f3\u0142te siatki i ostrzegawcze znaki, a wzd\u0142u\u017c nich \u2014 wolontariusze z latarkami i wiadrami.<\/p>\n <p>Co ciekawe, metody ochrony te\u017c ewoluuj\u0105. W Dolinie Baryczy w ostatnich latach zrezygnowano z klasycznych wkopanych wiader-pu\u0142apek na rzecz codziennego r\u0119cznego zbierania p\u0142az\u00f3w wzd\u0142u\u017c siatek. Pow\u00f3d jest prozaiczny, lecz wa\u017cny: st\u0142oczone w jednym wiadrze zwierz\u0119ta \u0142atwiej zara\u017caj\u0105 si\u0119 chorobami sk\u00f3ry, a te \u2014 obok ruchu drogowego i osuszania mokrade\u0142 \u2014 s\u0105 dzi\u015b jednym z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w ograniczaj\u0105cych populacje p\u0142az\u00f3w w Europie.<\/p>\n\n <blockquote>\n Zaanga\u017cowanie wolontariuszy do 2023 roku pozwoli\u0142o uratowa\u0107 od \u015bmierci na drogach ponad 10 500 osobnik\u00f3w nale\u017c\u0105cych do 10 gatunk\u00f3w \u2014 najliczniej kumaka nizinnego i ropuchy szarej.\n <cite>Dolno\u015bl\u0105ski Zesp\u00f3\u0142 Park\u00f3w Krajobrazowych, \u201eAkcja \u017baba\"<\/cite>\n <\/blockquote>\n\n <h2>Dolny \u015al\u0105sk \u2014 od Doliny Baryczy po szczyty Sudet\u00f3w<\/h2>\n <p>Nasz region jest dla herpetofauny wyj\u0105tkowo go\u015bcinny, bo \u0142\u0105czy dwa zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne \u015bwiaty. Na nizinach <strong>Dolina Baryczy<\/strong> z jej rozlewiskami i stawami to jedna z najwa\u017cniejszych w Polsce ostoi p\u0142az\u00f3w. To tu od 2006 roku Dolno\u015bl\u0105ski Zesp\u00f3\u0142 Park\u00f3w Krajobrazowych prowadzi \u201eAkcj\u0119 \u017baba\", w kt\u00f3r\u0105 anga\u017cuje si\u0119 ponad stu wolontariuszy z pi\u0119ciu okolicznych szk\u00f3\u0142, codziennie od pierwszych dni marca monitoruj\u0105cych ogrodzenia przy drogach.<\/p>\n <p>Zupe\u0142nie inny krajobraz tworz\u0105 <strong>Sudety<\/strong>. Salamandra plamista (<em>Salamandra salamandra<\/em>) \u2014 czarno-\u017c\u00f3\u0142ty symbol g\u00f3rskiego lasu \u2014 wyst\u0119puje tu od 250 a\u017c do 1087 metr\u00f3w nad poziomem morza, w wilgotnych buczynach Karkonoszy, G\u00f3r Sto\u0142owych, Rudaw Janowickich i Masywu \u015anie\u017cnika. Na nas\u0142onecznionych polanach i le\u015bnych rowach spotkamy \u017cmij\u0119 zygzakowat\u0105 (<em>Vipera berus<\/em>), jedynego jadowitego w\u0119\u017ca Polski, kt\u00f3rego populacje w Sudetach nale\u017c\u0105 do najliczniejszych w kraju. Towarzysz\u0105 im niegro\u017any zaskroniec zwyczajny (<em>Natrix natrix<\/em>), beznoga jaszczurka padalec (<em>Anguis fragilis<\/em>) i zwinka (<em>Lacerta agilis<\/em>).<\/p>\n\n <h2>Co mo\u017cemy zrobi\u0107<\/h2>\n <p>P\u0142azom i gadom najbardziej pomagamy, dbaj\u0105c o wod\u0119 i struktur\u0119 lasu. Ma\u0142e, niepozorne oczko wodne, ka\u0142u\u017ca czy zalany r\u00f3w to dla nich miejsce rozrodu \u2014 dlatego warto chroni\u0107 je przed zasypywaniem i osuszaniem. W ogrodzie s\u0105siaduj\u0105cym z lasem zostawmy kupk\u0119 kamieni, stos ga\u0142\u0119zi albo pryzm\u0119 li\u015bci: to gotowe schronienie i zimowisko.<\/p>\n <p>Wiosn\u0105, w nocy migracji, wystarczy zwolni\u0107 na le\u015bnych drogach albo do\u0142\u0105czy\u0107 do lokalnej akcji przenoszenia p\u0142az\u00f3w. Mo\u017cemy te\u017c ograniczy\u0107 opryski w przydomowych ogrodach \u2014 bo to, co sp\u0142ynie do najbli\u017cszego rowu, trafi prosto na przepuszczaln\u0105 sk\u00f3r\u0119 \u017caby. A sadz\u0105c las wielogatunkowy z wilgotnymi zag\u0142\u0119bieniami i naturaln\u0105 \u015bci\u00f3\u0142k\u0105, tworzymy dok\u0142adnie ten mozaikowy krajobraz, kt\u00f3rego herpetofauna potrzebuje, by przetrwa\u0107. Li\u015bciaste buczyny, jakich szuka salamandra, regeneruj\u0105 si\u0119 znacznie wolniej ni\u017c monokultury \u2014 dlatego ka\u017cde takie nasadzenie to inwestycja na pokolenia.<\/p>\n\n <p>P\u0142azy i gady to ciche barometry kondycji lasu \u2014 pierwsze znikaj\u0105, gdy co\u015b idzie nie tak, i pierwsze wracaj\u0105, gdy przyroda dostaje szans\u0119. Dbaj\u0105c o ich ma\u0142e wodne \u015bwiaty i o spok\u00f3j le\u015bnych polan, dbamy o zdrowie ca\u0142ego ekosystemu, w kt\u00f3rym one s\u0105 tylko najwra\u017cliwszym ogniwem.<\/p>\n\n <div class=\"cta-box\">\n <h3>Posad\u017a las, w kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 \u017cy\u0107<\/h3>\n <p>Wilgotny, wielogatunkowy las z naturalnymi zbiornikami to dom dla salamander, traszek i \u017cmij. Pom\u00f3\u017c nam sadzi\u0107 takie lasy na Dolnym \u015al\u0105sku.<\/p>\n <a class=\"cta-btn\" href=\"https:\/\/sadzimylasy.org\">Wesprzyj sadzenie lasu<\/a>\n <\/div>\n\n <div class=\"sources\">\n <h4>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/h4>\n <ul>\n <li><a href=\"https:\/\/www.iop.krakow.pl\/plazygady\/gatunki\">Atlas P\u0142az\u00f3w i Gad\u00f3w Polski \u2014 Instytut Ochrony Przyrody PAN<\/a><\/li>\n <li><a href=\"https:\/\/zpkww.pl\/edukacja\/projekty-edukacyjne\/akcja-zaba\/\">\u201eAkcja \u017baba\" \u2014 Dolno\u015bl\u0105ski Zesp\u00f3\u0142 Park\u00f3w Krajobrazowych<\/a><\/li>\n <li><a href=\"https:\/\/przyrodniczo.pl\/fauna\/salamandra-plamista\/\">Salamandra plamista \u2014 Przyroda Dolnego \u015al\u0105ska<\/a><\/li>\n <li><a href=\"https:\/\/encyklopedialesna.com\/haslo\/plazy-i-gady-w-polskiej-czerwonej-ksiedze-zwierzat\/\">P\u0142azy i gady w Polskiej Czerwonej Ksi\u0119dze Zwierz\u0105t \u2014 Encyklopedia Le\u015bna<\/a><\/li>\n <\/ul>\n <\/div>\n\n <\/article>\n\n <footer>\n Fundacja Sadzimy Lasy \u00b7 sadzimylasy.org \n <\/footer>\n\n<\/body>\n<\/html>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u0142azy i gady dolno\u015bl\u0105skich las\u00f3w \u2014 kto \u017cyje w cieniu sadzimylasy.org Fauna lasu Fauna P\u0142azy i gady dolno\u015bl\u0105skich las\u00f3w \u2014 kto \u017cyje w cieniu 30 czerwca 2026 Po ciep\u0142ym czerwcowym deszczu, gdy ziemia paruje, le\u015bna \u015bci\u00f3\u0142ka nagle o\u017cywa. Spod butwiej\u0105cych li\u015bci wychodzi czarno-\u017c\u00f3\u0142ta salamandra, w rowie odzywa si\u0119 kumak, a na nas\u0142onecznionej polanie wygrzewa si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":514,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[209,210,211,206,208,207],"class_list":["post-513","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","tag-fauna-lasu","tag-herpetofauna","tag-herpetofauna-polski","tag-plazy-i-gady","tag-plazy-i-gady-dolnoslaskich-lasow","tag-plazy-i-gady-w-polsce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/513","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=513"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/513\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":524,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/513\/revisions\/524"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=513"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=513"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sadzimylasy.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=513"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}