Słońce, długi dzień i wysokie temperatury mogą sprawiać wrażenie idealnych warunków do sadzenia drzew. W lesie jest jednak dokładnie odwrotnie. Świeżo posadzona sadzonka ma niewielki system korzeniowy i potrzebuje czasu, aby połączyć się z glebą i rozpocząć sprawne pobieranie wody. Letni upał, silne nasłonecznienie i przesuszona gleba stawiają ją od pierwszego dnia przed najtrudniejszym możliwym zadaniem. Dlatego sierpień to dla nas nie czas pośpiechu z sadzeniem, ale moment, w którym warto przygotować wszystko do jesiennych nasadzeń.

Dlaczego lato jest tak trudne dla młodego drzewa

Kiedy dojrzałe drzewo rośnie w lesie od wielu lat, jego system korzeniowy zajmuje dużą przestrzeń i pozwala korzystać z wody zgromadzonej w różnych warstwach gleby. Świeżo posadzona sadzonka znajduje się w zupełnie innej sytuacji.

Jej korzenie są jeszcze niewielkie i dopiero muszą rozpocząć wzrost w nowym miejscu. Jednocześnie część nadziemna rośliny nadal traci wodę. Jeśli gleba jest przesuszona, temperatura wysoka, a nasłonecznienie intensywne, bilans wodny szybko staje się dla młodego drzewa niekorzystny.

Lasy Państwowe wskazują wprost, że wysokie temperatury, intensywne nasłonecznienie i częste niedobory wody sprawiają, że okres letni jest dla młodych sadzonek szczególnie trudny. Ich system korzeniowy nie jest jeszcze wystarczająco rozwinięty, aby skutecznie pobierać wodę z głębszych warstw gleby.

Dlatego w tradycyjnych odnowieniach lasu najważniejszym okresem sadzenia pozostaje wiosna, a drugim istotnym terminem jest jesień.

„Warto podkreślić, że lasów nie sadzi się latem.” Lasy Państwowe · 20 marca 2026

Dlaczego jesień daje sadzonce lepszy start

Jesień oznacza zwykle niższe temperatury, krótszy dzień i większą dostępność wilgoci w glebie niż w środku lata. Z punktu widzenia młodego drzewa oznacza to mniejsze ryzyko gwałtownego przesuszenia tuż po posadzeniu.

Według Lasów Państwowych sadzenia jesienne prowadzi się zazwyczaj od września do listopada. Nie oznacza to jednak, że 1 września automatycznie rozpoczyna się idealny termin sadzenia. Ostateczna decyzja zależy od aktualnych warunków pogodowych, stanu gleby, gatunku oraz rodzaju materiału sadzeniowego.

Jesienią często sadzi się gatunki liściaste. Jednym z powodów jest ich fizjologia — część z nich wcześniej przechodzi w stan spoczynku, co pozwala bezpieczniej przenosić je ze szkółki na miejsce docelowe.

Dobrze dobrany termin daje sadzonce możliwość rozpoczęcia procesu przystosowania do nowego miejsca bez konieczności jednoczesnego zmagania się z największym letnim stresem cieplnym.

A co z sadzonkami w doniczkach?

Zdanie „lasów nie sadzi się latem” dobrze opisuje typowy rytm dużych odnowień leśnych, ale warto dodać ważne zastrzeżenie.

W szkółkach leśnych wykorzystuje się dziś zarówno sadzonki z odkrytym systemem korzeniowym, jak i sadzonki z zakrytym systemem korzeniowym, czyli produkowane w pojemnikach.

W przypadku sadzonki kontenerowej bryła korzeniowa trafia do lasu razem z podłożem, w którym drzewko rosło w szkółce. Lasy Państwowe wskazują, że stosowanie sadzonek z zakrytym systemem korzeniowym umożliwia prowadzenie nasadzeń także w okresie wegetacyjnym.

Nie oznacza to jednak, że upalny i suchy sierpniowy dzień nagle staje się dobrym terminem do masowego sadzenia. Nadal trzeba brać pod uwagę temperaturę, wilgotność gleby i możliwość wystąpienia suszy.

Sierpień — zanim pojawi się pierwszy szpadel

To, że w sierpniu nie spieszymy się z sadzeniem, nie oznacza, że nic się nie dzieje. Wręcz przeciwnie. Dobre nasadzenie zaczyna się długo przed momentem, w którym sadzonka trafia do ziemi.

Najpierw trzeba odpowiedzieć na pytanie, co właściwie powinno rosnąć w danym miejscu. Skład przyszłego lasu nie może być przypadkowy. Pod uwagę bierze się między innymi rodzaj i żyzność gleby, dostępność wody, lokalne warunki klimatyczne oraz charakter siedliska.

Sosna dobrze radzi sobie na wielu ubogich, piaszczystych siedliskach, ale nie oznacza to, że powinna być sadzona wszędzie. Na żyźniejszych i odpowiednio wilgotnych terenach warunki mogą sprzyjać dębom, bukom, grabom, lipom czy innym gatunkom właściwym dla danego siedliska.

Współczesne podejście do odnawiania lasów coraz mocniej akcentuje dopasowanie gatunków do siedliska oraz budowanie różnorodnych drzewostanów, zamiast prostego powielania jednego gatunku.

Pięć rzeczy, które trzeba zaplanować przed sadzeniem

Sierpień może być dobrym momentem na uporządkowanie całej logistyki jesiennego nasadzenia. Samo posadzenie drzew jest dopiero ostatnim etapem wcześniejszych decyzji.

Przygotowanie gleby też nie jest jednym schematem

Przed sadzeniem powierzchnia może wymagać odpowiedniego przygotowania, ale nie istnieje jedna metoda właściwa dla każdego lasu.

Obowiązujące w Lasach Państwowych Zasady hodowli lasu wskazują, że odnowienie sztuczne przez sadzenie może być prowadzone zarówno z przygotowaniem gleby, jak i bez niego. Sposób postępowania zależy od siedliska, gatunków, warunków terenowych oraz przyjętej metody odnowienia.

Tam, gdzie glebę się przygotowuje, można stosować między innymi bruzdy. Takie zabiegi mają ułatwić młodym drzewom start, ograniczyć konkurencję roślinności i stworzyć lepsze warunki do rozwoju systemu korzeniowego.

Nie należy jednak traktować przygotowania gleby jako celu samego w sobie. Każda ingerencja powinna być uzasadniona warunkami konkretnego miejsca.

Od szkółki do lasu — najbardziej wrażliwa podróż

Dobra sadzonka może zostać osłabiona jeszcze zanim trafi do ziemi, jeśli zostanie źle przewieziona lub przechowana.

Lasy Państwowe podkreślają, że materiał sadzeniowy powinien być zdrowy, żywotny i prawidłowo ukształtowany. Równie ważne jest zabezpieczenie sadzonek po opuszczeniu szkółki.

Szczególnie istotna jest ochrona korzeni przed wysychaniem. W leśnictwie stosuje się między innymi odpowiednie pojemniki, chłodnie, czasowe dołowanie sadzonek oraz inne rozwiązania ograniczające utratę wilgoci.

To pokazuje, jak niewielki fragment całego procesu widzimy podczas samego sadzenia. Kilka sekund potrzebnych na umieszczenie drzewka w ziemi poprzedzają miesiące produkcji sadzonki, planowania, przygotowania terenu i organizacji transportu.

Nie zawsze trzeba sadzić

Jest jeszcze jedna rzecz, o której warto pamiętać. Odbudowa lasu nie zawsze musi oznaczać wprowadzanie sadzonek przez człowieka.

Jeśli na danym terenie istnieją odpowiednie drzewa nasienne, gleba i warunki świetlne pozwalają na kiełkowanie, nowe pokolenie może pojawić się w sposób naturalny.

Lasy Państwowe coraz szerzej wykorzystują odnowienie naturalne, czyli młode drzewa wyrastające z nasion znajdujących się na danym terenie lub pochodzących z sąsiednich drzew.

Rolą człowieka nie musi być wtedy posadzenie wszystkiego od początku, lecz stworzenie warunków, w których naturalny proces może się udać.

Dlaczego sierpień jest więc ważny?

Bo właśnie teraz możemy zrobić coś, co z punktu widzenia przyszłego lasu jest ważniejsze od pochopnego wbicia szpadla w ziemię: dobrze się przygotować.

Sprawdzić siedlisko. Zaplanować skład gatunkowy. Ustalić, skąd będą pochodzić sadzonki. Ocenić, czy potrzebne jest sadzenie, czy część powierzchni może odnowić się naturalnie. Przygotować logistykę i poczekać na właściwe warunki.

Sadzenie lasu jest procesem, w którym kalendarz musi współpracować z pogodą i biologią roślin. Czasami najlepszą rzeczą, jaką można zrobić dla młodego drzewa w sierpniu, jest po prostu jeszcze go nie sadzić.

Gdy nadejdą chłodniejsze dni, a gleba odzyska wilgoć, dobrze przygotowane sadzonki będą miały znacznie lepszy start. A właśnie od pierwszych tygodni po posadzeniu zaczyna się historia lasu, który ma rosnąć nie przez jeden sezon, lecz przez dziesięciolecia.